Feestelijke bijeenkomst 4: Systemisch kijken
Leiderschap is zoveel meer dan enkel je rol als persoon. Het gaat om de dynamiek tussen mensen, de ongeschreven regels, de onderlinge interacties en het onbewuste systeem dat invloed heeft op hoe je samenwerkt. Onlangs had ik de kans om dieper in dit concept te duiken tijdens een workshop over systemisch denken. Deze benadering heeft mijn visie op leiderschap en teams echt verrijkt en ik wil graag mijn ervaringen met je delen.
We begonnen met een uitleg over systemisch denken, een concept dat onze relatie tot het grotere geheel en de systemen waarin we werken onderzoekt. Dit werd prachtig gekoppeld aan het boek van Els van Steijn, De Fontein: Vind je plek. Dit boek gaat over het vinden van je plek binnen een groter geheel, zowel in je persoonlijke als professionele leven. Het zette me aan het denken over hoe ik mijn rol als leider in een team zie, en hoe het groter plaatje van invloed kan zijn op mijn keuzes en gedrag.
Maar het mooiste van deze sessie was de werkvorm die we vervolgens deden: de Wij Zijn Jong zwembad oefening. Deze werkvorm maakt abstracte concepten tastbaar en visueel. Het idee is simpel maar krachtig: je creëert een zwembad, en binnen dat zwembad zijn er verschillende plekken waar mensen zich kunnen bevinden. Elke plek heeft een specifieke betekenis en zegt iets over je rol in het team. De keuze van je plek in het zwembad geeft inzicht in je voorkeuren en de rol die je onbewust inneemt in de groep.
Met poppetjes werden we gevraagd om een plek in het zwembad in te nemen, en daarna mochten we uitleggen waarom we daar stonden. Het was fascinerend om te zien hoe iedereen op verschillende plekken in het zwembad stond, en hoe die keuzes veel zeggen over je eigen stijl van werken en je rol in het team. De mensen die bijvoorbeeld dicht bij de rand stonden, gaven aan dat ze zich graag in de frontlinie bevonden, terwijl anderen dieper in het zwembad stonden, juist de neiging hadden om een ondersteunende rol in de achtergrond in te nemen.
Wat deze oefening zo krachtig maakte, was dat we niet alleen onszelf beter leerden kennen, maar ook de dynamiek van ons team begrepen. Het gaf ons de kans om te reflecteren op onze rollen, onze voorkeuren en waar we misschien onbewust in een team zitten. Voor mijzelf was het een moment van helderheid: soms ben ik degene die graag het voortouw neemt, maar ik ben me er ook van bewust dat ik anderen soms onbewust naar de achtergrond duw. De oefening helpt je dus niet alleen te begrijpen waar je zelf staat, maar ook hoe je anderen kunt ondersteunen om in hun kracht te staan.
Systemisch denken gaat dus niet alleen over hoe je als individu functioneert, maar over hoe het grotere geheel – je team, je bedrijf, je relaties – zich met elkaar verhoudt. Deze werkvorm gaf een praktische, visuele manier om die inzichten te verkrijgen en te delen met anderen.
Wat ik meeneem uit deze ervaring is de kracht van bewustwording en reflectie in teamdynamiek. Het helpt niet alleen om je eigen rol te begrijpen, maar het maakt ook de samenwerking veel duidelijker en effectiever. Als je ooit een team leidt, of zelfs als je zelf deel uitmaakt van een team, kan ik deze werkvorm zeker aanraden. Het geeft niet alleen inzicht, maar bevordert ook onderlinge communicatie en versterkt de band binnen je groep.